Wat is de Waterwolf?

In de Gouden Eeuw zag het Land van Wijk & Wouden er totaal anders uit. Overal werden de veengronden in het gebied afgegraven om er turf van te maken, de brandstof van de Gouden Eeuw. De plekken waar de grond werd weggegraven, bijvoorbeeld bij Zoeterwoude en Hazerswoude, veranderden langzaam in grote plassen en moeras. Al dat water was knap gevaarlijk. Bij elke storm dreigde overstroming en dijkdoorbraak. Soms ging het echt mis: hele dorpen, zoals Hogeveen, Boesingheliede en Haarlemmerwoude zijn weggespoeld. Het om zich heen grijpende water kreeg de bijnaam “de Waterwolf”, omdat het zo griezelig gulzig was.

Wie houdt de wolf tegen?

Overstromingen of niet, turf was zó waardevol dat men niet erg geneigd was te stoppen met graven. Pas aan het eind van de 18e eeuw werd steenkool belangrijker en konden er plannen worden gesmeed om het water terug te dringen. Het belangrijkste wapen in de strijd tegen de Waterwolf waren windmolens. Zij moesten de gevaarlijkste plassen droogpompen en zorgen dat het land, dat soms wel drie meter onder de zeespiegel lag, droog bleef. In rap tempo werden molens neergezet, onder andere bij Hazerswoude, de Noordeindpolder, de Geerpolder en Kleine Blankaartpolder.

Molens in actie

Windmolens begonnen in 1759 de Noordplas, ten zuiden van Hazerwsoude-Dorp, droog te pompen. Het diepe water werd met behulp van windmolens weggepompt en afgevoerd naar de Oude Rijn.

Om water van zo’n diepte omhoog te pompen is meer pompkracht nodig dan één molen kan leveren. Wat doe je in zo’n geval? Je zet gewoon méér molens neer. Langs de Westvaart stonden uiteindelijk maar liefst zeven molens te pompen, steeds een stukje hoger. De molens hebben honderden jaren hun werk gedaan; ze werden pas in 1914 gesloopt. Een gemaal deed hun werk veel efficiënter. Maar vergeten zijn de Zeven die de Waterwolf bedwongen nog niet! In 2012 werd op iedere plek waar een molen stond een meerpaal neergezet, bij wijze van monument. De bovenkant van elke paal staat exact op Normaal Amsterdams Peil (NAP). Wie ze wil bekijken kan de Westvaartroute lopen; tegenwoordig hoef je niet meer bang te zijn voor natte voeten.